Sommige artsen artsen krijgen al een sterke aanwijzing wat er aan de hand kan zijn op basis van de geur van de patiënt. Bijvoorbeeld een bacteriële longinfectie of diabetes.  Peter Sterk en Niki Fens van het AMC onderzochten of een elektronische neus uitkomst kan bieden.

Geur en gezondheid hangen samen. Niet altijd, maar vaak wel. Daar moeten we iets mee. Of sterker nog: dat kan beter, dachten ze bij het AMC in Amsterdam. Er bestaan per slot van rekening ‘elektronische neuzen': apparaten die geur verwerken en identificeren.

Amerikaanse veiligheidsdiensten maken er bijvoorbeeld gebruik van wanneer ze controleren of in bepaalde ruimtes explosieven aanwezig zijn. En het apparaat bewijst ook zijn waarde in de voedselindustrie. Waarom zou je dergelijke neuzen niet zo kunnen instellen dat ze op basis van uitgeademde lucht aanwijzingen geven over de gezondheid van de patiënt?

Voor het beantwoorden van deze vraag hebben klinisch fysioloog Peter Sterk en promovenda Niki Fens subsidie gekregen van het Astma Fonds. De komende jaren onderzoeken zij of de elektronische neus onderscheid maakt tussen gezonde mensen en patiënten die te kampen hebben met astma en COPD. Want als dat het geval is - en beide onderzoekers weten dat dat het geval is, ze willen vooral aantonen hoe goed het werkt - zouden bijvoorbeeld huisartsen in de toekomst een zeer praktisch middel in handen hebben om astma in een zeer vroeg stadium op te sporen. De elektronische neus heeft de vormgeving van een mobiele telefoon.

De werking is relatief eenvoudig. In de menselijke neus bevinden zich receptoren die, vergelijkbaar met de smaakpapillen, aanslaan op een aantal verschillende stoffen in de lucht. Door het combineren van wat deze receptoren waarnemen, ontstaat wat de mens ervaart als geur. De elektronische neus werkt op precies dezelfde manier met sensoren en kunstmatige intelligentie. Sterk: ,,In feite rolt er een patroon uit met allemaal verschillende pieken en dalen. Dat kun je beschouwen als een handtekening of een vingerafdruk van de uitademing.''

Een vroege diagnose waardoor de ziekte snel kan worden behandeld en nog niet zoveel schade heeft aangericht, dat is wat beide onderzoekers willen bereiken. En dan uiteindelijk niet alleen voor wat betreft astma, de ziekte waar zij specifiek onderzoek naar doen, maar wie weet voor tal van ziekten.

Fens: ,,Want we weten dat geur een rol speelt bij meer kwalen. We denken daarbij aan diabetes, tuberculose, longontstekingen, blaaskanker en het vroeg opsporen van longtumoren. Als de elektronische neus werkt bij astma, waarom zou het dan niet werken bij andere ziektes? We hebben al aanwijzingen dat dat het geval is.

Snel en eenvoudig
Het is vooral de praktische werking van dit soort apparatuur die grote voordelen biedt, zegt Sterk. ,,Bij het minste vermoeden dat er iets mis zou kunnen zijn, zou de huisarts de patiënt door de elektronische neus kunnen laten ademen. Het is niet belastend, je hoeft niet allerlei vervelende onderzoeken te ondergaan.

En je hebt direct een antwoord. Geeft de neus geen aanleiding, dan weet je in elk geval dat er niets aan de hand is, ontdekt de Cyranose wel iets verdachts, dan ben je er in ieder geval snel bij.'' Hoe snel dit soort apparatuur op het bureau van de huisarts te vinden zal zijn, weten de beide onderzoekers nog niet. Liever vroeger dan later, vinden ze in ieder geval. Sterk: ,,Het hangt van veel factoren af, maar mijn inschatting zou zijn dat elektronische neuzen in tien tot vijftien jaar regelmatig in de spreekkamers worden gebruikt.''

Bron: Algemeen Dagblad
Datum: 10-12-2007