Leverkanker is heel moeilijk te detecteren en is vooral in Aziatische en Afrikaanse, maar ook in Westerse landen een belangrijke doodsoorzaak. VIB-onderzoekers verbonden aan de Universiteit Gent hebben in samenwerking met onderzoekscentra uit Beijing en Shanghai in China een test ontwikkeld om leverkanker in een vroeg stadium op te sporen. Een beetje bloed is voldoende. Deze test laat toe om leverkanker op te sporen bij meer dan 50% van de patiënten waarbij vroegere diagnostische testen geen uitsluitsel konden geven.

Leverkanker
Hepatocelluliar carcinoom (HCC) is de meest voorkomende primaire leverkanker. Deze ziekte treedt meestal op na een chronische ontsteking van de lever tengevolge van een hepatitis B- of C-virusinfectie of na levercirrose. Levercirrose verzamelt een groep van leverziekten waarbij de normale levercellen beschadigd raken en vervangen worden door littekenweefsel. De hoeveelheid functioneel leverweefsel neemt af en de opstapeling van littekenweefsel verstoort de opbouw en de functies van dit complex orgaan. Levercirrose heeft verschillende oorzaken: excessief alcoholgebruik, chronische virale hepatitis B-, C- en D-infecties, ziekten van de galwegen, parasitaire infecties, …

In China sterven jaarlijks een half miljoen patiënten tengevolge van levercirrose of leverkanker. 60 tot 80% van de patiënten met leverkanker hebben een voorgeschiedenis met levercirrose. Ook in België telt men jaarlijks 350 nieuwe gevallen van leverkanker. Vaak biedt transplantatie nog de enige mogelijke redding. Detectiemethoden om HCC in een vroeg stadium op te sporen zouden veel levens redden.

Huidige detectiemethoden
Detectiemethoden voor kwaadaardige gezwellen zijn vaak gebaseerd op de concentratie van bepaalde stoffen – 'merkers' – aanwezig in het bloed. Voor het opsporen van HCC wordt er slechts één merker (AFP) algemeen gebruikt. Deze merker heeft echter een lage specificiteit en is vaak ontoereikend wegens valspositieve resultaten.

Nieuwe bloedtest
Xue-en Liu, Liesbeth Desmyter en collega’s ontwikkelden onder de leiding van Cuiying Chen (Chitty) en in samenwerking met Chinese collega’s een nieuwe test voor het detecteren van HCC. Voorafgaand onderzoek van Prof em. Roland Contreras en Nico Callewaert ligt aan de basis hiervan. Zij onderzochten de bloedspiegels van Chinese patiënten met levercirrose tengevolge van een infectie met het hepatits B-virus. Zij stelden vast dat de hoeveelheden van twee bepaalde suikergroepen die op de bloedeiwitten voorkomen, varieerden naargelang het stadium van de ziekte waarin de patiënt zich bevond. Bovendien vertoonden deze waarden een correlatie met de grootte van de tumor. De verhouding van deze waarden vormen de basis van de nieuwe bloedtest. In 70% van de gevallen kon de juiste diagnose worden gesteld, hetgeen even goed is als voor de tumormerker die momenteel in de kliniek wordt gebruikt (AFP).

Veelbelovend
Bij een combinatie van de AFP-test met de nieuwe test neemt de accuraatheid van de diagnose voor HCC sterk toe. Bij meer dan de helft van de patiënten met levercirrose waar de AFP test geen antwoord biedt, slaagt de nieuwe test erin leverkanker te detecteren. Dit alles laat toe om frequente en niet-invasieve analyses uit te voeren bij cirrosepatiënten. Op deze manier hoopt men leverkanker in een vroeger stadium op te sporen en kan de ontwikkeling van de ziekte op de voet gevolgd worden.

De onderzoekers werken momenteel aan de implementatie van deze test voor de diagnose van leverziekte en opvolging in de klinische praktijk. De nieuwe resultaten over HCC-diagnose vormen een extra drijfveer om dit ontwikkelingswerk zo intensief mogelijk verder te zetten.

Datum : 14 augustus 2007
Auteur : VIB