Met ingang van 1 mei 2009 wordt in het Jeroen Bosch Ziekenhuis gewerkt volgens de CBO-richtlijn ’Voorzorgsmaatregelen bij jodiumhoudende contrastmiddelen’, die door de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) wordt getoetst op adequate uitvoering. Op diezelfde dag werd een speciale polikliniek geopend om nierschade door jodiumhoudende contrastmiddelen (contrastnefropathie) te voorkomen: de contrastpoli.  

De CBO-richtlijn moet voorkomen dat patiënten, die bij radiologisch onderzoek jodiumhoudende contrastmiddelen ingespoten krijgen, een verhoogd risico lopen op schade aan de nieren. Gezonde mensen ondervinden vrijwel nooit schade, maar hoogrisicopatiënten hebben wel kans op nierfunctieverslechtering. 

Voorkom schade, werk veilig
Het Ministerie van VWS heeft in 2007 een veiligheidsprogramma opgesteld ’Voorkom schade, werk veilig’ met de bedoeling dat vermijdbare morbiditeit en mortaliteit in de ziekenhuizen binnen vijf jaar worden gehalveerd, gerekend vanaf 2008. Eén van de tien onderdelen van het veiligheidsprogramma is het voorkomen van nierschade bij het gebruik van contrastmiddelen en medicatie. Alle onderdelen van dit veiligheidsprogramma zullen de komende jaren worden getoetst door de IGZ; er bestaat een zogenaamde resultaatsverplichting. De uitvoering van de CBO-richtlijn blijkt een grote organisatorische klus en vereist goede onderlinge samenwerking. Het Jeroen Bosch Ziekenhuis is het derde ziekenhuis in Nederland dat een contrastpoli opent en implementeert de methode op systematische wijze. Het Alysis ziekenhuis in Arnhem en het Sint Lucas Andreas Ziekenhuis in Amsterdam openden al eerder succesvol een contrastpoli. 

Risicofactoren
Het Jeroen Bosch Ziekenhuis brengt, om nierschade bij hoogrisicopatiënten te voorkomen, deze patiëntengroep in kaart en screent hen vooraf op de aanwezigheid van risicofactoren voor contrastnefropathie. Het gaat met name om patiënten met nieraandoeningen, hart- en vaatziekten, hoge bloeddruk, suikerziekte, ouderen (leeftijd>60 jaar) en patiënten die plaspillen gebruiken.  

Werkwijze
De werkzaamheden van de contrastpoli beperken zich strikt tot de uitvoering van eventuele maatregelen rondom contrastmiddel toediening. “Alle specialisten van het Jeroen Bosch Ziekenhuis hebben schriftelijk de notitie ‘Contrastnefropathie Preventie’ ontvangen, waarin maatregelen en werkwijze zijn beschreven”, aldus nefroloog Ellen Hoogeveen en radioloog Mike Korst (initiatiefnemers van de implementatie van de CBO richtlijn). “Binnen het Jeroen Bosch Ziekenhuis is gekozen voor een centrale aanpak met een ingroeiperiode van één jaar voor alle vakgroepen. Op basis van evaluatie na één jaar wordt vastgesteld of het centrale concept definitief wordt ingevoerd.”  

Patiëntveiligheid
Door de CBO-richtlijn te volgen wordt de patiëntveiligheid verbeterd. Door preventie van contrastnefropathie worden naar schatting zes onnodige sterfgevallen per 100 hoogrisicopatiënten voorkomen. De richtlijn heeft consequenties voor vrijwel alle afdelingen in het ziekenhuis. Goede onderlinge samenwerking is cruciaal om de richtlijn goed uit te voeren, de logistiek van het proces te bewaken en te voorkomen dat onnodig oponthoud in de diagnostiek ontstaat. Dankzij de enthousiaste inzet van verschillende medewerkers van het Jeroen Bosch Ziekenhuis is het implementeren van de CBO-richtlijn succesvol van start gegaan. “We willen allemaal een veilig ziekenhuis en we kunnen dit alleen met zijn allen. De contrastpoli is daarvoor essentieel”, aldus Ellen Hoogeveen.

Bron: persbericht Jeroen Bosch Ziekenhuis
Datum: 19 juni 2009