De dienst Radiotherapie van het Universitair Ziekenhuis Gent ontwikkelde eind jaren 90 de intensiteitsgemoduleerde radiotherapie (IMRT), een bestralingstechniek waarbij de stralingsdosis regelbaar is al naargelang de locatie en grootte van de tumor en de locatie van de omliggende gezonde weefsels. De dienst was daarmee een van de pioniers in Europa. Vandaag maakt hij de balans op van 10 jaar IMRT: op nationaal en internationaal vlak is intussen bewezen dat de genezingskansen dankzij deze therapie opvallend toenemen.

Prostaatkanker is de meest voorkomende kanker bij de Westerse man. Prostaatkankercellen zijn gevoelig voor ioniserende straling. Radiotherapie of bestraling is dan ook een van de standaardbehandelingen. Sinds het midden van de jaren 90 zijn er aanwijzingen dat een hogere stralingsdosis de genezingskansen duidelijk doet stijgen. Deze aanwijzingen werden ondertussen onomstotelijk bevestigd in verschillende internationale studies. Een hogere bestralingsdosis verhoogt tegelijk echter het risico op meer bijwerkingen, zeker als gebruik gemaakt wordt van conventionele of conformele technologie zonder intensiteitsmodulatie. Daarom ontwikkelde de dienst Radiotherapie van het UZ Gent binnen de eigen muren de zogenaamde intensiteitsgemoduleerde radiotherapie voor de behandeling van prostaatkanker.

Intensiteitsgemoduleerde radiotherapie combineert in theorie verschillende voordelen:
de bestralingsdosis ter hoogte van de volledige prostaat wordt opgedreven tot 78 Gray (= stralingseenheid, afgekort als ‘Gy’) om de kans op lokale genezing te verhogen. Lokale genezing heeft een rechtstreekse invloed op het ontstaan van uitzaaiingen of metastasen. Gezien de meeste prostaatkankers multifocaal zijn, moet altijd de volledige prostaat worden behandeld;
met behulp van biologische beeldvorming kan de bestralingsdosis ter hoogte van de tumor zelf nog verder worden opgedreven tot 82 Gy, waarbij ook de dosis per dag toeneemt. Ook dit verhoogt de kans op lokale controle;
ook als na een volledige wegname van de prostaat (radicale prostatectomie) radiotherapie nodig is, kan de bestralingsdosis d.m.v. IMRT worden opgedreven naar 75 Gy. Recent gepubliceerd onderzoeksmateriaal van het UZ Gent-team toont een verbetering van de genezingskansen met 20% in vergelijking met een conventionele bestralingsdosis;
de bestralingsdosis ter hoogte van de omliggende organen zoals blaas en endeldarm wordt aanzienlijk verminderd, waardoor de kans op laattijdige complicaties zeer sterk daalt.
Om tot deze voordelen te komen, is een uiterst precieze anatomische aflijning van de tumor en alle omliggende organen noodzakelijk. Dat is mogelijk dankzij de intense samenwerking tussen radiotherapeuten en radiologen en dankzij de nieuwe radiologische technieken (o.a. Magnetische Resonantie Spectroscopie).

De langetermijnresultaten (d.w.z. een gemiddelde opvolging van 5 jaar) van IMRT voor prostaatkanker in het UZ Gent zijn intussen gekend:
in de groep van patiënten met een "goede" prognose (patiënten met PSA <10 ng/ml, Gleason score of agressiviteitsgraad van 6/10 en een niet-voelbare tumor) is er nog steeds geen enkel herval;
 in de groep van patiënten met een "intermediaire" prognose (patiënten met PSA tussen 10 en 20 ng/ml of Gleason score van 7/10 of voelbare tumor doch zonder uitbreiding buiten het prostaatkapsel of in de zaadblaasjes) bedraagt de genezingskans 90%;
zelfs in de groep van patiënten met "ongunstige" prognose (patiënten met PSA >20 ng/ml of Gleason score van 8/10 of tumor buiten het prostaatkapsel of in de zaadblaasjes ingegroeid) genezen 2 op de 3 patiënten. Belangrijk hierbij is dat deze laatste groep patiënten omvat die niet meer in aanmerking komen voor bv. inwendige bestraling of brachytherapie.
Deze volgens internationale normen uitstekende genezingscijfers worden bovendien gecombineerd met zeer weinig bijwerkingen. Bijwerkingen die de levenskwaliteit van de patiënt verminderen of die een interventie vragen (bv. bloedtransfusie voor rectale bloeding) zijn zeldzaam (< 2%).

Datum: 17 juni 2009
Bron: persbericht UZ Gent
Website: http://www.uzgent.be/wps/wcm/connect/nl/web/algemeen/pers/persberichten/IMRTprostaatkanker