Het CAREN-apparaat is een apparaat waarmee revaliderende Nederlandse militairen in Doorn vanaf september hun balans kunnen gaan hervinden. Motek-Medical gelooft dat dit de MRI-scan van het bewegingsapparaat gaat worden. Naast nauwkeurige diagnose kunnen patiënten met evenwichtsproblemen er ook effectief mee behandeld worden.

Nu staat hij nog in een loods in Culemborg, het grote CAREN-apparaat waarmee revaliderende Nederlandse militairen in Doorn vanaf september hun balans kunnen gaan hervinden. Michiel Westermann, directeur van Motek-Medical, gelooft dat dit de MRI-scan van het bewegingsapparaat gaat worden. Eigenlijk is dat nog bescheiden: naast nauwkeurige diagnose kunnen patiënten met evenwichtsproblemen er namelijk ook effectief mee behandeld worden.

"In 1999 werd ik in tien minuten op dit apparaat mijn evenwichtsproblemen meester," vertelt Michiel Westermannn, die zelf twee kunstheupen heeft. De CAREN (computer assisted rehabilitation environment) kan onbalans van de patiënt corrigeren, waardoor de patiënt rust krijgt. Vervolgens kan de overname van het balanceren door het apparaat langzaam worden verminderd, en leert de patiënt heel gradueel steeds meer zelf in evenwicht te komen.

Via een trappetje stap je op de 'top': een platform van drie meter in diameter. Hieronder gaat een systeem schuil van zes assen die zes graden van vrijheid van beweging aan de top geven. In de top zelf zit een lopende band met krachtplaten die de druk van de voeten in drie richtingen meet. Gestoken in een veiligheidsharnas kan de patiënt gedurende de oefening zijn eigen bewegingen gadeslaan op een 180° breed scherm dat de top op een afstand omringt. Het helpt de patiënt zijn bewegingen te corrigeren.

Daarbij kan hij zichzelf in een geprogrammeerde context zien: bijvoorbeeld lopend over een heuvelig bospad, dat hij tegelijkertijd ook onder zijn voeten voelt. Dit alles gebeurt met behulp van drie projectoren en acht motion capture-camera's voor de bewegingsregistratie. Deze camera's herkennen bolletjes die op de kleren worden geklit. Voor diagnose zijn er pakken vol met bolletjes waardoor artsen heel nauwkeurig en in real time bewegingen kunnen zien. Gericht en gradueel kan de behandeling dan op de bewegingen van de patiënt worden aangepast. Afhankelijk van de gewenste configuratie van het apparaat zijn er zes tot veertien servers die alle gegevens met elkaar verbinden en de programma's goed uit laten voeren.

Er staat nu een CAREN op vijf universiteiten en onderzoeksinstellingen over de hele wereld, en sinds kort ook in twee Amerikaanse revalidatiecentra. Ervaring met patiënten is tot nu vooral opgedaan in het Sheba-ziekenhuis in Tel Aviv, waar het apparaat na de gebruikelijke revalidatietechnieken word gebruikt. Er blijken kwalitatief betere resultaten mee behaald te worden dan met gewone revalidatie-methodes, en sneller en bestendiger dan normaal.

Verwacht wordt dat nu het apparaat eerder in het revalidatieproces wordt ingezet, dertig tot vijftig procent sneller resultaat geboekt gaat worden.

Inmiddels is het apparaat aangekocht door twee Amerikaanse militaire revalidatiecentra (Brooke Army Medical Centre in Texas en ziekenhuis Washington). Soldaten met geamputeerde ledematen of evenwichtsstoornissen door post-traumatic stress-disorder kunnen met een CAREN geholpen worden.

De Vrije Universiteit gaat onderzoek wijden aan de resultaten die in Doorn worden geboekt. Samen met het onderzoek dat op de andere CAREN-apparaten in Tel Aviv, Liverpool, Montreal, Washington, San Antonio, Groningen en Enschede wordt gedaan, wordt langzaam maar zeker de weg gebaand voor goedkeuring van verzekeraars. De enthousiaste arts uit Doorn schudt de collega's in het land al wakker over de beloftes van de CAREN. "Het gaat er steeds weer om dat je iemand vindt die enthousiast is en de stap durft te nemen om zijn organisatie te overtuigen om meer dan een half miljoen te investeren, ook al is er nog geen vergoeding van zorgverzekeraars. Patiënten met evenwichtsstoornissen zijn er tenslotte erg veel."

Vanwege de hoge kosten is MOTEC bezig met de V-gait, een eenvoudigere versie van het CAREN-systeem dat rond de twee ton kost. "Dit kan veel van het systeem aan, bevat de software, een lopende band met krachtplaten en drie graden vrijheid van beweging.

En daarnaast werken we aan een toepassing voor de CAREN waarmee het systeem een soort MRI-scan van het bewegingsapparaat wordt. In september zal de alpha-versie van dit Human Body Model (HBM) klaar zijn. Dat visualiseert wat met het gehele bewegingsapparaat gebeurt. Arts en patiënt zullen dan al de spieren kunnen zien en middels kleuren herkennen welke spieren zich aan- of juist ontspannen, en in welke mate. Net als een röntgenopname de botten toont, toont HBM real time de overdracht van krachten in het lichaam. Een ervaren arts kan dan ook zien of je te laat of te vroeg op een kracht reageert. Het is de eerste keer dat dit aan de medische wereld wordt gepresenteerd.

Bron: FHI signalement juli 2007